Pomnik Jana Nepomucena w Leśnicy

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Okazała rzeźba stanowiąca pomnik Jana Nepomucena w Leśnicy jest najważniejszym pomnikiem na tym osiedlu. Najważniejszym i największym zarazem, a umiejscowienie go w centralnej części głównej arterii powoduje, że trudno pominąć to miejsce w trakcie zwiedzania Leśnicy. Największy z pomników jest chyba jednak mało znany mieszkańcom, stąd też próba przybliżenia osoby świętego i samego dzieła rzeźbiarskiego.

Pomnik Jana Nepomucena w 360

Dlaczego to tu stoi?

Jako dziecko byłem onieśmielony rozmiarami tego pomnika, poza tym wówczas trawników się nie deptało. Potem co prawda zrobiono coś na kształt skweru, ale moje zainteresowania skierowane były raczej na zamkowe podziemia i to, co działo się w klubie “Forty”. Jeszcze później zrobiono kamienną pustynię, granitowe ławki w zimie zimne w lecie gorące nie zachęcają do zastanowienia się, kto, po co i dlaczego w ogóle postawił ten pomnik lub też może nad tym, kim w rzeczywistości był jego bohater. 

Nepomucen Jan - czeski święty śląski

Droga do kanonizacji czeskiego świętego była bardzo krótka, skoro już się zdecydowano go uczynić świętym. W początkach XVIII wieku kontrreformacja zaczynała rosnąć w siłę w wyniku działań austriackich Habsburgów, stąd też i szybki wzrost kultu świętego Jana Nepomucena. Ten zmarły w 1393 roku czeski ksiądz, sprawujący na praskim dworze wysokie stanowisko osobistego spowiednika królowej Zofii Bawarskiej, nie uląkł się gniewu królewskiego i odmówił zdradzenia tajemnicy spowiedzi. W rezultacie został wrzucony do Wełtawy, ponosząc męczeńską śmierć.

3 sceny z życia św. Jana Nepomucena

Na pomniku, na jego drugim poziomie, umieszczonym na poziomie oczu oglądającego, znajdują się trzy płaskorzeźby z życia Jana Nepomucena (Spowiedź, Przesłuchanie, Topienie).
Spowiedź to oczywiście moment gdy cała historia się zaczyna. Królowa spowiada się regularnie, więc rodzi się w głowie coraz bardziej porywczego króla myśl, że być może ma z czego, że nie jest mu wierna.
Przesłuchanie to druga część przedstawienia osoby świętego, jest poświęcona spotkaniu z władcą. Król Wacław IV jest owładnięty zazdrością, od spowiednika królowej domaga się złamania tajemnicy spowiedzi, co oczywiście zostaje przez duchownego odrzucone. Rezultatem tej odmowy jest gniew królewski i rozkaz utopienia Jana w Wełtawie.
Topienie to właśnie trzeci element legendy, przedstawiającej finał sporu praskiego kanonika z czeskim królem. Dla duchownego cała sprawa podejrzliwego męża kończy się okrutną śmiercią w Wełtawie, płynącej przez Pragę.


Nic zatem dziwnego, że ten święty jest nie tylko obecny na słynnym moście Karola w Pradze, ale jest także osobą mającą chronić od złych zdarzeń związanych z wodą. Osoba świętego otacza opieką i ma zmniejszać ryzyko utonięcia jednostki, a całe miejscowości od zalania podczas powodzi. Dlatego też podróżując po Śląsku, bardzo często można spotkać mniej lub bardziej okazałe figury świętego stojące właśnie na balustradach mostów bądź przy mostach Czy opieka świętego jest skuteczna, trudno mi powiedzieć, zapewne trzeba by pewnie zapytać mieszkańców Kłodzka.

Dokładny opis rzeźby w Leśnicy

Na placu Świętojańskim w Leśnicy, na trójkątnym cokole zdobionym wolutami i innymi elementami, stoi duża grupa rzeźbiarska NMP z Dzieciątkiem, a główną postacią jej drugiego poziomu jest Jan Nepomucen. Ufundowali ją wrocławscy Krzyżowcy z Czerwoną Gwiazdą dnia 14 maja 1743 roku, co poświadcza opis z dokumentu fundacyjnego, przez wieki znajdującego się w kościele pw. św. Jadwigi Śląskiej w Leśnicy. Nieprzeciętny i rzeczywiście godny podziwu zespół rzeźbiarski najwyższej kategorii, wykonany najprawdopodobniej przez J.J. Urbańskiego, jak uważają specjaliści w zakresie historii sztuki.

Pomnik ten wyróżnia się czterostopniową kompozycją. Na kamiennym fundamencie o kształcie trójkąta umieszczono drugą część cokołu, ozdobionego spływami wolutowymi, zawierającą trzy reliefy ze scenami z życia świętego Jana Nepomucena.

Trzecim stopniem tego pomnika, ograniczanym od góry i doły wolutami, jest kompozycja grupy figuralnej ze św. Janem Nepomucenem klęczącym na chmurkach, z których wyłaniają się główki puttów. W górnej części tego trzeciego stopnia pomnika widoczne putta z atrybutami świętego

Czwarty, najwyżej usytuowany stopień pomnika, zawiera figurę NMP z dzieciątkiem na ręku godzącym dzidą w bestię. Po bokach figury NMP widoczne putta z kwiatami i aniołki trzymające atrybuty świętego, czyli klucz i wieniec chwały.

Kopia pomnika z ulicy Szewskiej?

Podczas studiów usłyszałem od jednego z profesorów, że pomnik ten jest zwyczajną kopią, dziś nie jest to tak oczywiste, zdaje się, że przeważa opinia o oryginalności przedstawienia, mimo iż sceny są tak samo ukazane, różnią się ciekawymi detalami, które może spostrzec dociekliwe oko.
Wyróżnikiem stojącego w Leśnicy monumentalnego pomnika świętego Jana Nepomucena jest rzucająca się w oczy figura NMP, wieńcząca szczyt rzeźby. To właśnie ona podkreśla odrębność leśnickiej wersji pomnika Nepomucena spośród innych, które można znaleźć w samym Wrocławiu czy też w innych miejscach na Dolnym Śląsku. Ważne jest właśnie to, że powstało w ten sposób niejako nowe dzieło, posiadające odmienny, oryginalny charakter. W tym sensie nie mają większego znaczenia dociekania na temat tego, czy reliefy ukazujące życie i mękę świętego są dziełem oryginalnym, czy też jedynie kopią. Różnica ta podkreślona jest zwłaszcza przez pobliską figurkę krasnala, od lat robionego masowo i od jednej sztancy.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on pocket
Pocket
Share on email
Email

Ostatnio opublikowane